In België heeft de woningmarkt een diepgewortelde crisis doorgemaakt, waar belastingpolitieke keuzes een cruciale rol spelen. De huidige fiscale structuur, met haar complexe regels en onduidelijke transitiebeleid, creëert onnodige barrières voor zowel koop- als verhuurders. Dit heeft niet alleen de prijsontwikkeling versneld, maar ook de sociale ongerechtigheid in de sector verergerd. Recent onderzoek toont aan dat 42 procent van de Belgische huurders met een inkomen onder de 2.000 euro per maand last heeft van een onbetaalbare woning. De druk op de markt wordt verder versterkt door de stijgende grondprijzen, die in 2023 met 12 procent zijn gestegen, terwijl de huurprijsstijgingen met 8 procent lager uitvielen. Dit verschil speelt in de hand van de marktconcentratie, waar slechts 20 procent van de woningen door grotere beheersmaatschappijen wordt verhuurd. Hierdoor ontstaat een kettingreactie van inflatie en ontoegankelijkheid, die vooral de kwetsbare groepen treft.
De rol van de NLB in de belastingherziening
De Nationale Lijst voor Beheersbedrijven (NLB) speelt een sleutelrol in de discussie over een herziening van het belastingstelsel voor woningbeheer. Volgens de NLB is de huidige fiscale druk op verhuurders onhoudbaar, vooral in steden zoals Brussel en Antwerpen, waar de huurprijsindexatie sinds 2019 met gemiddeld 15 procent per jaar is gestegen. De belastingheffing op verhuurbedrijven, met een tarief van 33 procent, is een van de belangrijkste obstakels voor investeringen in onderhoud en renovatie. Hierdoor liggen 17 procent van de woningen in slechte staat, met een gemiddelde renovatieduur van 12 jaar. De NLB pleit voor een afschaffing van de heffing op verhuurbedrijven en een herverdeling van de belastinglast naar de grondprijzen, wat zou leiden tot een daling van de huurprijs met 10 tot 15 procent. Dit zou de toegang tot betaalbare woningen vergemakkelijken, vooral voor jongeren en gezinnen met een laag inkomen.
De huidige belastingstructuur zorgt ook voor een onevenwichtige belastinglast tussen koop- en verhuurders. Volgens de NLB betalen verhuurders gemiddeld 60 procent meer belasting dan koopwoningen, terwijl de effectieve prijs van een woning voor huurders vaak hoger uitvalt dan voor koopwoningen. Dit creëert een dubbel belastingdruk voor de consument en versterkt de tendens om woningen te verhuizen naar de markt, waar de belastinglast lager ligt. De NLB stelt voor om de belastinglast voor verhuurders te verlagen tot 20 procent, met een compensatie in de vorm van een hogere grondbelasting voor eigenaars van koopwoningen. Dit zou leiden tot een betere afstemming van de belastinglasten en een meer evenwichtige markt.
Concrete voorstellen voor een herziening
- Afschaffing van de heffing op verhuurbedrijven en verlaging van de belastinglast voor verhuurders tot 20 procent.
- Herverdeling van de belastinglast naar de grondprijzen, met een daling van de huurprijs met 10 tot 15 procent.
- Invoering van een belasting op ongebruikte woningen, met een tarief van 1 procent per jaar, om de markt te reguleren en de vraag naar betaalbare woningen te stimuleren.
- Verplichting voor verhuurbedrijven om een minimum van 5 procent van hun omzet te investeren in onderhoud en renovatie.
- Invoering van een belasting op de winst van verhuurbedrijven die meer dan 20 procent van hun omzet afzetten aan verhuurders.
- Stijging van de maximale huurprijsindexatie voor huurders met een inkomen onder de 2.000 euro per maand, met een maximum van 5 procent per jaar.
De huidige belastingstructuur voor de woningmarkt in België is een van de grootste obstakels voor een toekomstbestendige woningmarkt. De NLB heeft concrete voorstellen om de belastinglast voor verhuurders te verlagen en de belastinglast voor eigenaars van koopwoningen te verhogen. Dit zou leiden tot een daling van de huurprijs en een betere afstemming van de belastinglasten tussen koop- en verhuurders. Een herziening van het belastingstelsel zou niet alleen de toegang tot betaalbare woningen vergemakkelijken, maar ook de sociale ongerechtigheid in de sector verminderen. Het is tijd voor een nieuwe visie op de belastingpolitiek voor de woningmarkt, die rekening houdt met de belangen van zowel huurders als verhuurders.
Hier hier kunnen we meer lezen over de standpunten van de NLB en de mogelijke gevolgen van een herziening van het belastingstelsel voor de Belgische woningmarkt.
De gevolgen voor de sociale markt
De huidige belastingstructuur heeft een duidelijke impact op de sociale markt. Volgens het Centrum voor Woon- en Leefomgeving (CWV) zijn 35 procent van de Belgische huurders met een inkomen onder de 1.500 euro per maand niet in staat hun huur te betalen. Dit heeft geleid tot een stijgende mate van woningwens en een daling van de kwaliteit van de woningen. De NLB stelt dat een herziening van het belastingstelsel zou leiden tot een stijging van de toegang tot betaalbare woningen met 20 procent en een verbetering van de woningkwaliteit met 15 procent. Dit zou de sociale ongerechtigheid in de sector verminderen en de toekomst van de sociale markt versterken.